شهید سید حسن نصرالله دستان شهید همت و سلیمانی را به هم پیوند داد؛
تبدیل پسماند به ثروت؛
گامی بلند در مسیر اقتصاد چرخشی
حفظ محیط زیست و مدیریت پسماند، امروزه دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقای جوامع بشری است. در این میان، تکنولوژیهای نوین بازیافت، نقشی کلیدی در کاهش آلودگیها و بازگشت سرمایه به چرخه تولید ایفا میکنند. برای بررسی ابعاد فنی و زیستمحیطی یکی از این فناوریهای پیشرفته، راهی شهرک صنعتی اشتهارد شدیم تا با دکتر اسماعیل خاتمینژاد، مخترع و تولیدکننده دستگاههای «پیرولیز» به گفتوگو بنشینیم. او که در روزهای سخت اقتصادی، چراغ تولید را روشن نگاه داشته، معتقد است بازیافت زباله، پل عبور از بحرانهای زیستمحیطی است.
به عنوان ابتدای بحث، با توجه به چالشهای اقتصادی فعلی، وضعیت فعالیت واحد صنعتی خود را چگونه ارزیابی میکنید؟
ببینید، واقعیت این است که ما اکنون در یک شرایط جنگ اقتصادی قرار داریم؛ شرایطی که به نوبه خود بحرانهای متعددی را در پی داشته است. اما اعتقاد ما بر این است که این وضعیت باید با تلاش و ابتکار به شرایط عادی تبدیل شود. ما در این مسیر، حتی در سختترین روزها، اجازه ندادیم چرخ تولید متوقف شود. با افتخار عرض میکنم که تا به امروز نه تنها تعدیل نیرو نداشتهایم، بلکه با تمام توان به توسعه فناوریهای بومی ادامه دادهایم.
شما به عنوان متخصص فناوری «پیرولیز» شناخته میشوید. برای مخاطبانی که کمتر با این واژه آشنایی دارند، بفرمایید این فرآیند دقیقاً چیست؟
پیرولیز (Pyrolysis) در واقع یکی از پیشرفتهترین فناوریها در مدیریت پسماند و بازیافت است. اگر بخواهم به زبان ساده بگویم، این فرآیند شامل تجزیه حرارتی مواد آلی در دمای بالا (بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ درجه سانتیگراد)، اما در نبود یا کمبود اکسیژن است. برخلاف سوختن معمولی، در اینجا اکسیژنی وجود ندارد که ماده مشتعل شود؛ بلکه حرارت باعث میشود مواد پیچیدهای مثل لاستیک، پلاستیک و پسماندهای شهری به ترکیبات سادهتر و ارزشمند تبدیل شوند.
خروجی این دستگاهها چیست؟ آیا زبالهها کاملاً از بین میروند یا به ماده دیگری تبدیل میشوند؟
پیرولیز دقیقاً مصداق تبدیل تهدید به فرصت است. از این فرآیند سه محصول بسیار استراتژیک به دست میآید:
۱. گاز سنتزی (Syngas): ترکیبی از هیدروژن و متان که یک منبع غنی انرژی است.
۲. روغن پیرولیز: یک سوخت مایع ارزشمند که در صنایع مختلف به عنوان ماده اولیه یا سوخت استفاده میشود.
۳. کربن جامد یا بیوچار (Biochar): که در کشاورزی، تولید فیلترها و صنایع لاستیکسازی کاربرد وسیعی دارد.
از نظر فنی، یک دستگاه پیرولیز از چه بخشهایی تشکیل شده و فرآیند کار در آن به چه صورت است؟
قلب این سیستم، «راکتور پیرولیز» است. این مخزن از فولاد مقاوم به حرارت ساخته شده و زبالهها در آن تجزیه میشوند. فرآیند ما شامل واحدهای پیشپردازش (خردکن و خشککن)، سیستم تقطیر و کندانسورهای خنککننده است. یکی از ویژگیهای مهم دستگاههای ما این است که گاز تولید شده در خودِ فرآیند، مجدداً برای گرم کردن سیستم استفاده میشود که این یعنی بهینهسازی مصرف انرژی. همچنین سیستمهای تصفیه گاز و اسکرابرها تعبیه شدهاند تا از انتشار هرگونه آلاینده در هوا جلوگیری شود.
نقش این اختراع شما در حفظ محیط زیست چقدر جدی است؟
بسیار زیاد. پیرولیز میتواند حجم زبالهها را بین ۷۰ تا ۹۰ درصد کاهش دهد. بسیاری از پلاستیکهایی که با روشهای معمول قابل بازیافت نیستند و قرنها در طبیعت میمانند، در این دستگاه به سوخت تبدیل میشوند. همچنین این روش مانع تولید گاز متان در محلهای دفن زباله میشود که یکی از عوامل اصلی گرمایش زمین است. در واقع ما زبالههایی مثل لاستیک فرسوده خودرو، ضایعات کشاورزی، پوسته برنج و پسماندهای شهری را به چرخه اقتصادی بازمیگردانیم.
به عنوان سوال آخر، جایگاه این فناوری را در آینده صنعت ایران چگونه میبینید؟
این فناوری رکن اصلی «اقتصاد چرخشی» است. در دنیا از پیرولیز به عنوان روشی پاک و سودآور یاد میشود. اگر حمایتهای لازم صورت گیرد و صنایع به سمت استفاده از این دستگاهها حرکت کنند، ما نه تنها مشکل پسماند را حل میکنیم، بلکه در تولید سوخت و مواد اولیه صنعتی نیز به خودکفایی نزدیکتر میشویم. هدف ما در این واحد صنعتی، بومیسازی کامل این دانش برای خدمت به محیط زیست ایران است.
نظرات کاربران
